به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از دانشگاه تهران، پژوهشگران دانشگاه تهران در یک مطالعه بینالمللی، با روند بررسی انتشار گلخانههای چهار کشور، سه الگوی متفاوت در تغییرات انتشار دیاکسیدکربن و متان را شناسایی کردند. این پژوهش میدهد که ایران و ترکیه با تغییرات مثبت و پایدار در رژیم انتشار، عربستان سعودی با رژیم انتشار بالا و امارات متحده عربی با نشانههایی از کاهش انتشار دیاکسیدکربن، مسیرهای متفاوت را در تحولات انتشار گازهای گلخانهای تجربه کردهاند.
در این پژوهش، دکتر مهدی قربانی، استاد دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، به همراه پژوهشگرانی از دانشگاه تهران و دانشگاه استکلم، تغییرات ساختاری انتشار دو گاز گلخانهای دیاکسیدکربن (CO۲) و متان (CH۴) را در ایران، عربستان سعودی، امارات متحده عربی و ترکیه بررسی کردهاند. پژوهشگران با ترکیب روش تشخیص متوالیهای رژیمی و پویاییشناسی سیستمها، علاوه بر شناسایی ساختار در فرآیند انتشار، سازوکارهای بازخوردی مرتبط با این تغییرات را نیز تحلیل کردهاند.
در روند بررسی انتشار دیاکسیدکربن، نتایج نشان میدهد که ایران در سال ۱۹۹۹ و ترکیه در سال ۱۹۹۳ در رژیمهای انتشار مثبت را تجربه کردهاند. رتبه انتشار سرانه دیاکسیدکربن در ایران، پس از آن از ۳.۶۸ به ۷.۲۶ تن و در ترکیه از ۲.۰۲ به ۴.۱۲ تن یافته است. در مقابل، عربستان سعودی در سال ۱۹۹۵ کاهشی را تجربه کرده است و تعداد انتشار سرانه آن از ۲۰.۰۵ به ۱۸.۲۱ رسیده است. همچنین، در امارات متحده عربی پس از شناسایی در سال ۱۹۹۷، تعداد انتشارات سرانه دیاکسیدکربن از ۴۵.۴۵ به ۲۴.۲۷ تن کاهش یافته است.
در بخش مربوط به انتشار متان، نتایج نشان میدهد که هر چهار کشور مثبت در رژیم انتشار این گاز را تجربه کردهاند. در میان بررسی، بیشترین افزایش را در شاخص انتشار متان نشان داده است. بهطوریکه این شاخص، بر حسب نسبت به سطح سال ۱۹۹۰، پس از شناساییشده در سال ۲۰۱۱، از ۳۰.۱۳ به ۱۴۳.۵۱ افزایش یافته است. این یافته بر وجود چالشهای پایدار در زمینه کاهش انتشار متان در منطقه منطقه دارد.
حلقههای تقویتکننده پیوند میان اقتصاد و انرژی، حلقههای تولیدکننده ناشی از مداخلات سیاستی و بازخوردهای مرتبط با منابع و فناوری هستند. بر اساس این تحلیل، رشد اقتصادی و افزایش استفاده از انرژی میتواند از طریق حلقههای تقویتکننده برای افزایش انتشار ایجاد شود. تولید مداخلات سیاستی، بهبود بهرهوری انرژی و توسعه فناوریهای کمکربن میتوانند نقش مؤثری داشته باشند.
منبعی از منابع هیدروکربنی، در کنار مسیرهای انتشار بالا نیز، میتواند منابع مالی لازم برای انتقال فناوریهای کمکربن را فراهم کند.
نتایج این پژوهش نشان میدهد که میتواند از ویژگیهای مشترکی مانند منابع هیدروکربنی و رشد سریع اقتصادی، الزاماً به مسیرهای یکسان انتشار گازهای گلخانهای به نمیشود. ازاین رو، شناخت عوامل بین عوامل اقتصادی، انرژی، سیاست و فناورانه و توجه به بازخوردها و تغییرات غیرخطی سیستم، سیاستهای کاهش تولید برای طراحی است. این مطالعه همچنین برای توجه ویژه به انتشار متان در کنار دیاکسیدکربن در برنامهریزیهای اقلیمیهای منطقه منطقه میکند.
این مقالهای است که «قاعدههای رژیم انتشار گازهای گلخانهای در چهار کشور: تحلیل حلقههای علت و دلایل با نظر پویاییشناسی سیستمها» (Greenhouse Gas Emission Regime Transitions in Four Middle Eastern Countries: A Dynamics-Informed Causal” Loop Analysis) به مسئولیت مجید مهدی قربانیس رحیمی و با همکاری محققان دانشگاه تهران و دانشگاه استکلم، در مجله علمی بینالمللی Journal of Cleaner Production از انتشارات الزویر، با تاثیر ۱۰.۷ منتشر شده است.
متن کامل مقاله اینجا دردسترس علاقمندان قرار دارد. همچنین، دسترسی رایگان به متن کامل مقاله از طریق پیوند اختصاصی ناشر تا ۱۹ دسامبر ۲۰۲۶ ارائه شده است.



نظر شما